Luister nr. 654 (December 2008)        

St. Emmeram Codex

Er wordt over het algemeen stiefmoederlijk weinig aandacht besteed aan het verband tussen vocale muziek en klavierwerken in de late 15de eeuw. Bijna twee decennia geleden zette Ensemble Organum Italiaanse en Franse wereldlijke muziek op een cd in hun vocale versie, gevolgd door de klavierversies uit de Codex Faenza. Het Duitse Stimmwerck - met een basisbezetting van vier mannenstemmen, hier soms aangevuld met extrazangers -heeft nu iets soortgelijks gedaan met 20 religieuze vocale stukken uit het St. Emmeram Codex en Léon Berben speelt er min of meer bijpassende intavolaties uit het Buxheimer Orgelbuch bij. Allebei de handschriften komen ruwweg uit de omgeving van München en dateren respectievelijk uit ongeveer 1450 of 20 jaar later en Berben bespeelt bovendien het gotische St. Andreas orgel uit Soest-Ostsönnen dat ook uit die periode dateert. Alles past dus bij elkaar, alleen staat maar van een stuk zowel een vocale als een instrumentale versie op de cd; de andere zeven stukken uit het Buxheimer Orgelbuch staan ook in St. Emmeram maar worden hier niet worden uitgevoerd. Dat is allemaal goed toegelicht voer voor musicologen, maar daar steekt dit hele project gelukkig bovenuit. Het St. Emmeram Codex bevat muziek uit heel Europa; van Engeland, Frankrijk en Italië tot Bohemen, maar dan wel met andere of aangepaste teksten. In het motet Supremum est mortalibus van Dufay is de tekst lichtelijk locaal aangepast; het uiterst wereldlijke Questa fanciulPamor van Landini is een Kyrie geworden en Par mayntes fois van Vaillant kreeg een Latijnse tekst waarbij de muzikale evocatie van vogelgeluiden uit het origineel nu dient als lofzang op Maria. De samensteller van het handschrift moest niets van wereldlijke liefdesliedjes hebben, vandaar. Stimmwerck voert dat allemaal onberispelijk uit, al is zijn klank minder pregnant dan soortgelijke Engelse groepen als het Hilliard Ensemble of het Orlando Consort en Berben laat de oude orgelpijpen volkomen tot hun recht komen. Leerzaam en leuk voor liefhebbers kortom.

Paul Herruer